Eyvah! Yine hafta sonu geliyor.

56 saat esareti başlıyor.

Herkesi evlere hapsolma stresi sarıyor…

Bugünlerde “56 saat” ifadesi, bir zamanlar Erkan Yolaç’ın ‘Evet-Hayır’ yarışmasında söylediği “…Kesin o iki sözcüğü(evet-hayır) kullanmayacaksınız” dediği yasaklı sözcüğü hatırlatıyor.

Covid-19 pandemisiyle birlikte “56 saat” sözü de kimsenin duymak istemediği, ‘Evet-Hayır’ı gibi kullanılması yasaklı sözcüklerden birine dönüştü.

Bildiği üzere pandeminin etkisini azaltmak amacıyla bir dizi tedbirler alındı.

Bunların başında ise cuma akşamı 9’da başlayıp pazartesi sabahı 5’e kadar devam eden 56 saatlik sokağa çıkma kısıtlaması yer alıyor.

Bu durum, hoşça vakit geçirmek için iple çekilen hafta sonunda eve hapsedilmek, özgürlüğünün kısıtlanmasından başka bir şey değil.

Covid’e kurban olmamak, hastane odalarında ızdırap çekmemek adına devletimizin koyduğu bu kurallara katlanmaktan başka çaremiz yok.  

Nüfusun ekseriyeti tarafından adını dahi telaffuz etmekten kaçındığımız 56 saat kavramı bazı kesimler için kısıtlamanın aksine özgürlük anlamı taşıyor.

Evet, “56 saat”,  demir çelik işçileri için mazisi 80 yıl öncesine uzanan uğruna mücadele ettikleri bir hikayenin adıdır.

Malumunuz Türkiye’de ilk demir çelik tesislerinin temeli 1937 yılında Karabük’te atılmıştı.

Ülkenin ilk ağır sanayisini oluşturan devasa tesislerinin inşası sırasında çalıştıracak işçi bulmakta ise güçlükler çekiliyordu.

Zira civar köylülerden gelen işçiler, topraklarından ayrılıp uzun saatler süren fabrika işçiliği yapmak için gönülsüzdüler.

Bu sorunu aşmak için vardiya dönüşümünün yapıldığı üç haftada bir işçilere 56 saat istirahat verilmesi çözüm olarak bulunmuştu.

Babası demir çelik emeklisi Karabüklü Saadettin Yıldız, ESKI KARABUK VE KARABUKLULER adlı sosyal medya sayfasındaki “56 SAAT İSTİRAHAT…” başlıklı 24 Ocak 2021 tarihli paylaşımında bu konuya şöyle anlatıyor:

“Çocukluğumda D.Ç.İşcisi olan Rahmetli Babamdan zaman zaman 56 saat istirat lafını duyar, bunun ne manaya geldiğini bilemezdim. Genelde (babam gibi yöre işçileri) bağda/bahçede, evde/köyde yapılacak uzun sürecek işlerini 56 saat istirahate denk getirirlerdi. 

Fabrika kuruluşunda yöre halkı rençberlikle iştigal ettiğinden tarlasında bahçesinde işlerinin aksayacağını düşünerek ve işçilik kültürü de olmadığından fabrika inşaatında çalışmaya pek sıcak bakmamakta, işçi bulunamadığından da fabrika inşaatı durmak üzeredir.

Rahmetli İnönü, Atamızın 10 Kasım’da vefatı üzerine 11 Kasım 1938’de Cumhurbaşkanı seçilir ve işçi sıkıntısının bildirilmesi üzerine 12 Aralık 1938 ani ve kısa bir ziyaretle Karabük’e gelir. İnşaat yöneticileri ile bir dizi (Mahkûm ve asker çalıştırılması gibi) kararlar alınmıştır.

Yöre İnsanını cezbetmek içinde gün ışığından daha fazla faydalanması ve tarla/bahçede ki işlerini de görebilmesi için vardiya saatleri;

• 00 – 14.00 (altı- iki vardiyası), 2) 14.00 – 22.00 (iki/on vardiyası, 3) 22.00-06.00 (gece vardiyası Şeklinde mesai saati uygulanırdı.

Bu vardiya uygulamasında cumartesi 14'te çıkan işçi, pazartesi günü gece 22’ye kadar 56 saat izin kullanırdı. Bu vardiya dönüşü 56 saat istirahat olarak ifade edilirdi.”

Saadettin Yıldız’ın paylaşımından anlaşılacağı üzere, 56 saat istirahat, bağına, bahçesine daha fazla zaman ayırmak isteyen Karabük Demir Çelik işçilerinin 89 yıl önce direnmeleriyle elde etikleri özgür zaman dilimidir.

Karabük’te işçilerin 1938 yılında fitilini ateşlediği 56 saatlik istirahat uygulaması, Karabük Demir Çelik tesislerinin katkılarıyla kurulan Erdemir ve İsdemir’e de sirayet etmiş ve halen uygulamaya devam edilmektedir.

Hülasa i kelam,  Ülkemizde 80 yıldır söylene gelen  “56 saat” sözü, kimine göre hürriyet, kimine göre de esaretin adı olarak kaldı.