2. Kdz.Ereğli

ATATÜRK’ÜN EREĞLİ SEVDASI

ATATÜRK’ÜN EREĞLİ SEVDASI

Araştırmacı-Yazar İbrahim KEKEÇ yazdı… ATATÜRK’ÜN EREĞLİ SEVDASI

  • Whatsapp ta Paylaş

 Haber giriş tarihi : 09-11-2021 | 12 : 36 36
 Haber güncelleme tarihi : 09-11-2021 | 12 : 36 36

10 Kasım…

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vatanına ve milletine vedasının 83. yıl dönümü.

Ali Rıza Bey ve Zübeyde Hanım’ın çocuğu olarak, 1881 yılında Selanik’te dünyaya merhaba diyen Atatürk eğitimlerinin ardından Osmanlı ordusuna subay oldu.

Çanakkale, Balkanlar, Trablusgarp… Vatan savunması için cepheden cepheye koştu.  

Eşsiz vatan sevgisi, mesleki bilgi birikim ve tecrübesini liderlik vizyonuyla birleştirerek üstlendiği bütün görevleri başarıyla yerine getirdi.

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından vatan toprakları işgal edildi. Bu duruma kayıtsız kalmayarak hemen harekete geçti.

İşgal edilen vatanın kurtuluşu için bir gurup vatanseverle birlikte Bandırma vapuruyla 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan Samsun’a hareket etti.

Samsun’a ayak bastığı andan itibaren milletiyle bütünleşmiş, başlattığı Milli Mücadele zaferle sonuçlanmış, vatan kurtulmuştu.

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte “Siyasî, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsun, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa kazanılacak başarılar yaşayamaz ve sürekli olamaz.” diyerek, ülkemizin çağdaş uygarlık seviyesine ulaşması için kalkınma hamlesi başlattı.

 

EREĞLİLİLERİN ATATÜRK SEVGİSİ

Yatırımları yerinde görmek ve incelemek üzere bazı vilayetlere geziler gerçekleştirdi. 26 Ağustos 1931 tarihinde de karaelmas diyarı Zonguldak’ı ziyaret etti.

Ertuğrul yatıyla geldiği Zonguldak’ta Üzülmez kömür ocaklarında incelemelerde bulunan Atatürk, İstanbul’a gitmek üzere aynı gün şehirden ayrıldı.

Atatürk’ü Zonguldak’ta karşılayan ve Zonguldak’tan uğurlayanlar arasında ilçe heyeti olarak sadece Ereğli heyeti vardı. (Bartın ve Safranbolu heyetleri yolda olduklarından yetişememiş, Devrek heyeti ise Atatürk ayrıldıktan sonra Zonguldak’a gelmiştir.) (1 )

İstanbul’a dönmek üzere Ertuğrul yatıyla Zonguldak’tan hareket eden Atatürk’ü Ereğli’de bir sürpriz bekliyordu.

Kurtuluş Savaşında ilk ve tek deniz şehidinin verildiği Ereğli’de, motor ve sandallarla açıklara kadar giden halk ve deniz sporcuları tarafından tezahüratlarla karşılandı.(2)

 

 

ATATÜRK’ÜN EREĞLİ ISRARI

Atatürk’ün Zonguldak ve Ereğli’yi ziyaret ettiği dönemde aynı zamanda ülkemizde demir çelik sanayisinin kurulmasına dair çalışmalar yapılıyordu.

1932 yılında Kırıkkale’deki Askeri Fabrikalarda her türlü takım çelikleri, makine yapı çelikleri ve az miktarda inşaat çelikleri üretildi. ( 3)

Atatürk’ün direktifiyle 1933 yılında demir çelik sanayisi dâhil, devlet adına her türlü mal ve hizmetlerin üretmek ve işletmek üzere Sümerbank kuruldu.(4 )

Sıra, ağır sanayiinin temelini oluşturacak demir çelik tesislerinin kurulmasına gelmişti. Önce kuruluş yeri arayışlarına başlandı.

 

Türkiye'yi ziyaret eden Sovyet ve ABD'li heyetler tarafından; kömür havzasına yakın olması, Ulaşım maliyet ve zamanlaması açısından deniz kıyısında olması ve yerleşim yeri yapısı nedeniyle en uygun yer olarak Ereğli önerildi. Atatürk ve İktisat Vekili Celal Bayar da tesisin Ereğli’ye yapılmasından yanaydı.

 Ancak tesisin savunulmasına yönelik askeri gerekçelerle Genelkurmay tarafından Ereğli önerisine itiraz edilince denizden en az 100 km içeride olacak şekilde yer arayışına girildi. Karabük’te karar kılındı. İktisat Vekili Celal Bayar ile birlikte ilk demir çelik fabrikasının Ereğli’de kurulmasını arzu eden Atatürk, Genelkurmay’ın savunmayı öncelik alan gerekçesi çerçevesinde fabrikanın Karabük’e kurulmasına onay verdi. ( 5)

 Nitekim Karabük’ün yerel tarihçisi ve yazar Hür Kalyoncu, konuyla ilgili önemli bir tespitte bulunmuştur.

 Kalyoncu, Bölgenin Sesi gazetesindeki “Atatürk ve Karabük” başlıklı 12 Kasım 2017 tarihli yazısında 3 Nisan 1937’de Demir-Çelik Fabrikasının temel atma töreninde Atatürk’ün olmamasını bir muamma olarak nitelendirmiştir.

 Bu önemli iş için Başbakan İsmet İnönü’yü görevlendirmesinin manidar olduğunu belirten Kalyoncu, yazısının devamında ise Ereğli tarihine de ışık tutan şu önemli ifadeye yer vermiştir:  “Atatürk bu yatırımın Ereğli’ye yapılmasını istemektedir. Ancak Genelkurmay Başkanının, İsmet Paşa aracılığıyla kendisine ulaştırılan mektuptan etkilenmiştir. Tesislerin Karabük’e yapılmasına böylece onay vermiştir.”(6 )

 Kalyoncu, 28 Aralık 2020 tarihli “İSMET İNÖNÜ’YÜ KARABÜKTE ANMAMAK…(1)” başlıklı yazısında ise şu değerlendirmede bulunmuştur: Amerika ve Rus uzmanların tesisin kurulması için önerdikleri yer ise Karadeniz Ereğli’sidir. Cumhurbaşkanı Atatürk’te aynı düşüncededir. Ancak Sümerbank ve Erkânı Harbiye’nin kuruluş yerleşimine bakış açısı güvenlik odaklıdır. En az deniz kıyısından 100 km içerde bir yere fabrika kurulmalıdır. Bu düşüncenin sahibi Erkânı Harbiye reisi Mareşal Fevzi Çakmak’tır. Atatürk ise aynı görüşte değildir.”( 7)

 

ATATÜRK’ÜN HAYALİ GEÇ DE OLSA GERÇEKLEŞTİ

Atatürk’ün içinde ukde kalan ilk demir çelik fabrikası olmasa da ikinci demir çelik fabrikası yıllar sonra da olsa Ereğli’ye kuruldu.

 

ERDEMİR’in ilk genel müdürlüğü görevine de Atatürk’ün yurt dışına yolladığı ilk Türk mühendislerden Cevat Süberk atandı.(8 ) ERDEMİR’in ikinci yüksek fırınının adına da Atatürk’ün ün annesi Zübeyde Hanım’ın adı verildi.(9 )

 

Atatürk’ün hayali, on binlerce insanın iş ekmek kapısı ERDEMİR’in kurulmasında emeği geçen herkesi hayırla yâd ediyorum.

 

Ereğli’ye demir çelik fabrikası kurma hayali geç de olsa gerçekleşen büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü rahmet, minnet ve şükranla anıyorum.

 

 

      KAYNAKÇA

  • Yücel Namal, Atatürk’ün Zonguldak gezisi, Zonguldak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yayınları, Ağustos 2010 Ankara.

       https://zonguldak.ktb.gov.tr/Eklenti/23233,ataturkzonguldakgezisi.pdf?0  Erişim: 7 Kasım 1921

Enstitüsü Dergisi, Fevzi Engin, Cumhuriyet’in Demir-Çelik Politikalarının Oluşmasında Karabük Demir-Çelik ve Ereğli Demir-Çelik’in Yeri, Falih Rıfkı Atay, “Çankaya”, 2 Mart 1968

 

 

 


Haber : 

ETİKETLER : Yazdır

  Yorumlar
Yorumlar, editörlerimiz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanır. Kanunlara aykırı, konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren yorumlar onaylanmamaktadır.

 Yorumlar ( 0 )

Henüz bir yorum yapılmamış

 Çok Okunanlar


» Henüz BUGÜN Haber Görünmüyor

» Henüz BU HAFTA Haber Görünmüyor

 Köşe Yazarlarımız